Ի սկզբանե մտահղանալով ֆուտբոլի մասին սեփական բլոգ ունենալու գաղափարը` նպատակ ունեի խոսել առավելապես հայկական ֆուտբոլի մասին, անդրադառնալ մեր ֆուտբոլային կյանքում տեղի ունեցող իրադարձություններին: Ասեմ, որ նպատակները չեն փոխվել, պարզապես երեկ տեղի ունեցավ այնպիսի իրադարձություն, որի մասին չխոսել ուղղակի անհնար է:Ոչ ոք չի կարող անտարբեր անցնել համաշխարհային ֆուտբոլի թիվ 1 դիմակայության կողքով:
Չեմ կարծում, թե կարիք կա մոտենալ այս խաղին, որպես սովորական իրադարձություն և ուղղակի մեկ-մեկ թվարկել խաղային դրվագներն ըստ իրենց հերթականության: Սուպերկլասսիկոն ֆուտբոլային սովորական հակամարտություն չէ, այն ավելին է, քան ֆուտբոլ, դա տարբեր փիլիսոփայությունների, տարբեր գաղափարախոսությունների, պարզ ու հասարակ գաղափարները կյանքի կոչելու տարբեր ձևերի հակամարտություն է: Ասել, որ “Բարսելոնան” ջախջախեց “Ռեալին”, կնշանակի ոչինչ չասել: Խաղի հաշիվն առանց այն էլ դրա անմիջական վկայությունն է: Ավելի լավ է փորձենք հասկանալ այդ ամենի պատճառները` դրանք արտահայտելով խորհրդանշական 5 կետերով:
5 թիվն ընդհանրապես գերակայող դերակատարություն ուներ երկու թիմերի ներկայիս հակամարտության մեջ: 5 անգամ անընդմեջ “Բարսան” հաղթեց “Ռեալին” “սուպերկլասսիկոյում”, նույնպիսի հաջողության հասավ նաև կապտանռնագույնների գլխավոր մարզիչ Խոսեպ Գուարդյոլան, վերջիվերջո չմոռանանք նաև երեկ գրանցված 5 գոլերի մասին: Եվ այսպես, ուղղամիտ մարդիկ կնշեն, որ “Ռեալի” պարտության 5 պատճառները “Բարսայի” խփած 5 գոլերն են, իսկ մենք, ի հեճուկս նրանց պարզամտության, կփորձենք հասկանալ “Բարսայի” էյֆորիայի և “Ռեալի” կատարյալ ֆիասկոյի 5 պատճառները:
1.Անփորձ Մոուրինյոն
Առաջին հայացքից վերը նշված արտահայտությունը կարող է թյուրիմացության մեջ գցել շատերին: Մարդիկ կշտապեն հակադարձել ինձ` նշելով, որ երբ Մոուրինյոն սկսել էր իր մարզչական կարիերան, ընդ որում հենց “Բարսայում”, Պեպը դեռ շարունակում էր խաղացողի իր կարիերան: Բացի այդ Ժոզեն չեմպիոն է դարձել 3 տարբեր երկրներում, 2 անգամ տարբեր թիմերի հետ հաղթել Չեմպիոնների լիգայում, մինչդեռ Գուարդյոլային դա հաջողվել է ընդամենը մեկ անգամ: Այս ամենը, անկասկած անհերքելի ճշմարտություն է, սակայն այստեղ կա մեկ, բայց շատ ակնհայտ առարկում: “Սուպերկլասսիկոն” ինքն իրենով առանձին մրցախաղ է, այն կարծես չի տեղավորվում առաջնության շրջանակներում, այն խաղերի խաղն է, եզրափակիչների եզրափակիչը: Այն նման է թանկարժեք կոնյակի, մեկ անգամ համտեսողը ուզում է անել դա նաև 2-րդ անգամ և երբեք չի մոռանում նրա համը: Որքան շատ ես խմում, այնքան ավելի լավ ես հասկանում խմելու ճիշտ ձևը: Այս` առաջին հայացքից կենցաղային օրինակը առավելագույնս է արտացոլում այն, ինչ կարող է տալ ցանկացած մարզչի կամ ֆուտբոլիստի մասնակցությունը “սուպերկլասսիկոյին” : Այո, Մոուրինյոն, բազմիցս հաղթել է “Բարսային” և “Չելսիի” , և “Ինտերի” հետ, բայց հենց “սուպերկլասսիկոյում” սա նրա առաջին փորձն էր: Ամբողջ խաղի ընթացքում ֆուտբոլասերները տեսան դրա հետևանքները խաղադաշտում, իսկ խաղավերջում` նաև լուսատախտակի վրա : “Յուրահատուկը” ուղղակի չգիտեր, թե ինչ էր պետք անել, նա ինքն իրեն պարզապես նման չէր: Մշտապես վստահ, գաղափարներով լի, իր խանդավառությամբ իր թիմերին վարակող մարզչից հետք անգամ չէր մնացել: Եթե սկզբում և նույնիսկ 2-0-ի ժամանակ Մոուրինյոն, ինչպես միշտ գրառումներ էր անում, ապա 2-րդ խաղակեսում նա ուղղակի անշարժ հետևում էր, թե ինչպես է կապտանռնագույն հարիչը ծեփում “սերուցքայիններին” եռացող “Կամպ Նոու”-ի պատերին: Մոուրինյոն անընդունակ գտնվեց որևէ կերպ միջամտել իր սաների դաժան ջարդին: Նրա կատարած փոփոխություններն ավելի նման էին արագահոս ջրի մեջ խեղդվող մարդու` փրկվելու անհույս փորձերին, քան աշխարհի լավագույն մարզչի հմուտ միջամտության: Եվ այսպես, առաջին պատճառը “սուպերկլասսիկոներում” Մոուրինյոյի անփորձությունն էր: Եթե նախորդ բոլոր խաղերում, անկախ գեղագիտական որակից, պարզ էր, թե ինչ ֆուտբոլ են խաղում Մոուրինյոյի թիմերը, ապա երեկ դա ուղղակի անհասկանալի էր:
2. “Բարսան“` որպես անխափան մեխանիզմ:
Թվում է, թե առաջին կետի մեջ ամբողջովին ամփոփված են այն պատճառները, որոնք հիմք հանդիսացան երեկվա “եղեռնի” համար, բայց ես այդպես չեմ կարծում: Հիմնական պատճառներից մեկը կայանում էր նրանում, որ երեկ խաղադաշտ էր դուրս եկել մի կողմից թիմ, որը հստակ գիտեր իր անելիքը, որի կորիզը կազմող ֆուտբոլիստները առաջին տարին չէ, ինչ խաղում են միասին, և փակ աչքերով հասկանում են միմյանց մտահղացումները, մյուս կողմից՝ մի խումբ շատ տաղանդավոր խաղացողներ, որոնք, սակայն, պահեցին իրենց այնպես, ինչպես փոքր երեխան առաջին անգամ հրավառություն տեսնելիս. մի քիչ վախեցած, մի քիչ էլ զարմացած: Սակայն կա հստակ տարբերություն, երեկ սպիտակ մարզահագուստով հանդես եկած խաղացողներից և ոչ մեկը, ի տարբերություն երեխայի, երբեք չի ուզի կրկին ականատես լինել այդ հրավառությանը: Ինչևէ, “Ռեալը” իրոք նոր թիմ է, գտնվում է կայացման փուլում և ինչպես Մոուրինյոն է սիրում նշել, իր թիմերը հաջողության են հասնում իր մարզչական գործունեության միայն 2-րդ տարում, բայց “Ռեալը” այն կարգի թիմ է, որ երկրպագուները ցանկանում են արդյունք հիմա և այստեղ: Բարսելոնյան խաղը երեկ եթե կատարյալ էր չէր, ապա շատ մոտ էր դրան: Խաղի ընթացքում չզլացա և մի քանի անգամ հաշվեցի, թե քանի անգամ անընդմեջ էին “Բարսայի” խաղացողները գնդակը փոխանցում միմյանց: Հավատացնում եմ, որ այդ կարգի ցուցանիշ այս կարգի թիմերի մրցավեճում հաճախ չի հանդիպում: “Բարսան” խաղում էր կարծես առաց մրցակցին նկատելու, ինչպես հոլիվուդյան ֆիլմի հերոսներն են իրենց մեքենայով անցնում ցանկացած խոչընդոտի վրայով ու միջով, իսկ ”Ռեալի” խաղացողները նմանվում էին մարզման ժամանակ դաշտում տեղակայված “ֆիշկաների”, որոնց չդիպչելուց զատ “Բարսայի” խաղացողներն ունեին նաև “Ռեալի” դարպասը ժամանակ առ ժամանակ գրավելու խնդիր:
3. Համակարգային տարբերությունները
“Բարսան” չէր կարող գործել արտասահմանյան լավագույն մեքենայի անվտանգությամբ և արագությամբ, եթե չլիներ այն, ինչ հանդիսանում է երեկ տեղի ունեցած դեպքերի 3-րդ պատճառը: “Բարսելոնան”, որպես համակարգ ավելի կայուն է, ավելի կայացած, ավելի հզոր և հեռանկարային, քան “Ռեալը”: Միայն երեկ “Բարսայի” կազմում հանդես էր գալիս թիմի 8 սան(Վալդես, Պույոլ, Պիկե, Չավի, Ինյեստա, Բուսկետս, Մեսսի, Պեդրո ): Սա ժամանակակից ֆուտբոլում արտասովոր երևույթ է, եթե նկատի ունենանք մեծ ակումբները և նրանց ներկայիս ֆինանսական հնարավորությունները: Յուրաքանչյուր խաղացող, անցնելով պատանեկան թիմից 2-րդ իսկ այնտեղից էլ` հիմնական թիմ, հստակ գիտի, թե իրենից ինչ է պահանջվում, ինչպես պետք է խաղալ այս կամ այն դրվագում, խաղային փիլիսոփայությունը ֆուտբոլիստները յուրացնում են դեռևս դպրոցում և կատարելագործում` հանդես գալով գլխավոր թիմում: Ի հակադրություն դրան, “Ռեալում” ամեն տարի փոխվում է թիմի կազմը, հրավիրվում են արդեն կայացած աստղեր, որոնք “Ռեալում” չեն կարողանում հանդես գալ իրենց նախկին մակարդակի վրա: Նրանցից շատերը դրանից հետո տեղափոխվում են կարգով ավելի ցածր թիմեր և միայն բախտավորներն են դառնում այլ թիմերի առաջատարներ: Իսկ ով կարող է ասել, թե քանի՞ “կանտերանո” է խաղում “Ռեալի” հիմնական կազմում հիմա, կամ քանիսն են խաղացել վերջին տարիներին: Հաճելի բացառություն է միայն Իկեր Կասիլյասը, իսկ Ալվարո Արբելոան, համաձայնվեք, ներկայիս մակարդակին հասել է` խաղալով այլ թիմերում: Պավոն, Մինյամբրես, Խուանֆրան, Հայմե, Ռաուլ Բրավո, Մեխյա, Պորտիլյո….. Որտեղ են այս խաղացողները, գիտեն, թերևս, միայն նրանց հարազատները: Արդեն մեկ տասնամյակից ավելի է, ինչ “Ռեալում” չի հայտնվում տաղանդավոր սեփական խաղացող: Նույնսիկ թիմի լեգենդ Ռաուլը մինչև 15 տարեկան հանդես էր գալիս “Ատլետիկոյի” կազմում: Եվ այսպես, ակնհայտ է, որ “Բարսայի” ուժը նրա միասնականության, նույնաոճ խաղացողների պատրաստման և աճեցման, զարգացման ավանդական գիծը պահպանելու մեջ է, մինչդեռ “Ռեալի” ղեկավարության որդեգրած ներկայիս քաղաքականության պայմաններում թիմի լավագույն ցուցանիշը այդպես էլ կմնա “Լևանտեի” և “Սարագոսայի” կարգի թիմերի նկատմամբ տարած տպավորիչ հաղթանակները:
4.”Կամպ Նոուն“՝ ավելին քան 12-րդ խաղացող
Թվում է՝ ժամանակակից ֆուտբոլում սեփական խաղադաշտի գործոնը պետք է մղվեր 2-րդական պլան: Շատ դեպքերում դա իրոք այդպես է, միայն ոչ “Բարսայի” պարագայում: Իսպանիայի շատ ու շատ մարզադաշտերում “Ռեալի” խաղացողներին սուլում են, անպատվում, բայց ոչ մի տեղ “Ռեալը” չի ընդունվում այնպիսի ատելությամբ ինչպես “Կամպ Նոու”-ում:Ամեն անգամ, խաղից առաջ և խաղի ընթացքում դիտելով, թե ինչպես են տրիբունաները աջակցում “Բարսային”, մտածում ես, որ այս թիմն ուղղակի այլընտրանք չունի, քան հաղթել, սրբել-անցնել մրցակցի վրայով: Երեկվա խաղն էլ բացառություն չէր: Այնպիսի խաղացողների համար, ինչպիսիք են Օզիլը, Խեդիրան, Դի Մարիան, որոնք դեռ մի քանի ամիս առաջ հանդես էին գալիս “Նյուրնբերգի”, “Քյոլնի” կամ “Նասիոնալի” կարգի թիմերի դեմ, խաղալ “Կամպ Նոու”-ում մի նոր փորձ է, դժվարին քննության նման մի բան: Հաջողվելու դեպքում քեզ կաստվածացնեն, կմեծարեն, բայց տապալվելու վտանգն այնուամենայնիվ ավելի մեծ է, մանավանդ եթե քննություն ընդունողն էլ օժտված է անխիղճ մարդասպանի բնազդով և առանձնակի ջերմ զգացմունքներ չի տածում ուսանողի նկատմամբ: Այո, երեկ “Ռեալի” խաղացողները նման էին վախեցած ուսանողների, ամբողջ կիսամյակի ընթացքում նրանց թվում էր, թե կատարելությամբ գիտեն առարկան և խնդիրներ չեն ունենա, բայց փորձը ցույց տվեց, որ սեփական լսարանում տնային առաջադրանքներն անելը մի բան է, իսկ կենտրոնացված քննություն հանձնելը՝ մեկ այլ: “Ռեալի” խաղացողները, անկասկած դեռ փորձ կկուտակեն, այդ թվում “Կամպ Նոու”-ում խաղալու, իսկ առայժմ միակ դեղամիջոցը ստացած կապտուկներին սառը թրջոցներ դնելն ու առարկան ավելի եռանդուն սերտելու մեջ է: Չես բարձրանա, մինչև չընկնես:
5.Մեղավորներն ու դատավորները կամ մեղավորը դատավորն է
Վերջին կետում կուզեի անդրադառնալ “Ռեալի” խաղացողների պահվածքին և մրցավար Իտուրալդե Գոնսալեսին: Ֆուտբոլում, բացի խաղային որակներից, կարևորագույն բաղադրիրներից մեկն էլ դարձել է խաղադաշտում ֆուտբոլիստների պահվածքը: Իսկական արհեստավարժները սովոր են և ընկնել ու թավալվել և բարձրանալ ու վազել, կարծես ոչինչ չէր եղել, դա ֆուտբոլի անբաժանելի մասն է: Բայց վերը նշվածները պետք է կարողանան տիրապետել իրենց: Այն, ինչ երեկ անում էին “Ռեալի” խաղացողները, ուղղակի անընդունելի էր:
Եվ այսպես, պարտության պատճառներից վերջինն ըստ իս խաղային կարգապահության պակասն էր “Ռեալի” խաղացողների մոտ: Սկզբից Կարվալյոն արմունկով հարվածեց Մեսսիի դեմքին և անպատիժ մնաց, դա երևի ոգևորեց մյուսներին,դրդեց նմանատիպ քայլերի: Այլապես ինչպես՞ բացատրել Ռոնալդուի անշնորհք պահվածքը Գուարդիոլայի, կամ Ռամոսի անմարդկային վերաբերմունքը Պույոլի ու Չավիի հանդեպ: Ոչ մի ֆուտբոլիստ իրավունք չունի հրել որևէ մարզչի այնպես, ինչպես դա արեց Ռոնալդուն երեկ, դա անթույլատրելի է, եթե նույնիսկ այդ մարզիչը գլխավորում է քո ոխերիմ մրցակից-թիմը, կամ խաղային դրվագում ուշացնում է գնդակի հանձնումը: Իսկ Ռամոսի մասին ուղղակի չեմ էլ ուզում խոսել: Նրա փոխարեն հավաքականի խաղերին ես կգայի խաղից միայն մի քանի րոպե առաջ և ինձ հատկացված աջ եզրից ուրիշ տեղ չէի գնա: Չմոռանանք, թե քանի կատալոնացի էին խաղում աշխարհի չեմպիոն Իսպանիայի հավաքականի կազմում և հուսանք, որ նրանք օժտված են ներողամտությամբ այնպես, ինչպես ֆուտբոլային տաղանդով:
Ինչ վերաբերում է մրցավարին, ապա ես, ի տարբերություն իսպանական կենտրոնամետ թերթերի, հակված չեմ կարծել, որ մրցավարը ձախողեց հանդիպումը:Ընդհակառակը, մրցավարը կարողացավ, անկախ իր որոշ թերացումների, ընդհանուր առմամբ խաղի թելը պահել իր ձեռքում: Չնշանակված 11 մետրանոցը, (եթե այն կար), կամ Վիլյայի առաջին գոլի ժամանակ խաղից դուրս վիճակի չարձանագրումը, համոզված եմ, էական ազդեցություն չունեցան խաղի ընթացքի վրա: Մրցավարներին մեղադրելը ընդհանրապես թույլերի զբաղմունքն է, իսկ կողմնապահության որևէ դրսևորում անձամբ ես չտեսա:
Կյանքը կլասսիկոյից հետո շարունակվում է, հիմա դասեր քաղելու ժամանակն է: Եթե Բարսայից պահանջվում է չթուլացնել տեմպերը և շարունակել նույն ոճով, ապա Ռեալը խնդիր ունի աշխատելու նշված պատճառներից յուրաքանչյուրի վերացման վրա: Երբ Մոուրինյոն կզգա սուպերկլասսիկոյի և շարքային հանդիպման տարբերությոնը, երբ թիմը կներկայանա որպես անթերի համաձուլվածք, երբ ակումբում կլինեն այնպիսի խաղացողներ, որոնք փոքր տարիքից կհասկանան “Բարսելոնայի” հետ դիմակայության էությունը, երբ թիմը պատրաստ կլինի հոգեբանորեն և չի խախտի խաղային կարգապահությունը, այդ ժամանակ մենք կտեսնենք լրիվ ուրիշ սուպերկլասսիկո՝ հավասար հնարավորություններով և ֆուտբոլասերներին մինչև վերջ լարվածության մեջ պահող:
